Najwcześniejsze polskie truskawki pojawiają się już w kwietniu, ale na owoce z upraw gruntowych zwykle trzeba poczekać do końca maja lub początku czerwca. Termin zależy przede wszystkim od pogody, odmiany i tego, czy plantacja znajduje się w tunelu, pod osłoną czy w pełnym gruncie. Poniżej wyjaśniam, jak wygląda sezon w Polsce, kiedy przypada szczyt zbiorów i po czym rozpoznać naprawdę świeże owoce.
Najważniejsze terminy zależą od miejsca uprawy i pogody
- Kwiecień i początek maja to okres pierwszych truskawek z ogrzewanych szklarni oraz tuneli.
- Koniec maja lub początek czerwca zwykle przynosi początek zbiorów z plantacji gruntowych.
- Czerwiec jest najczęściej szczytem krajowego sezonu i okresem największej dostępności owoców.
- Początek lub połowa lipca to zwykle koniec głównego zbioru odmian owocujących jednokrotnie.
- Odmiany powtarzające owocowanie mogą dostarczać owoce także latem i jesienią.
Kiedy zaczyna się sezon na truskawki w Polsce
Jeśli pytanie dotyczy świeżych polskich owoców, najbezpieczniej przyjąć, że główny sezon zaczyna się na przełomie maja i czerwca. W cieplejszych regionach pierwsze partie z gruntu mogą trafić do sprzedaży wcześniej, natomiast chłodna wiosna potrafi przesunąć zbiory nawet o kilkanaście dni.
Wcześniej pojawiają się truskawki z tuneli. Przy odpowiednim ogrzewaniu i sterowaniu warunkami uprawy zbiór może ruszyć już w kwietniu, choć takie owoce nie wyznaczają jeszcze początku typowego sezonu polowego. Dlatego sama obecność polskich truskawek w sklepie nie oznacza, że rozpoczęły się masowe zbiory na plantacjach gruntowych.
W praktyce rozróżniam trzy momenty. Pierwszy to pojawienie się pojedynczych, wczesnych partii. Drugi oznacza start regularnych zbiorów. Trzeci przypada na pełnię sezonu, gdy podaż rośnie, a owoce są łatwiej dostępne na targowiskach, w gospodarstwach i sklepach.
Co decyduje o terminie pierwszych zbiorów
Największą rolę odgrywa temperatura po zimie. Truskawki potrzebują odpowiedniej ilości ciepła, aby zakwitnąć, a później wykształcić i wybarwić owoce. Przymrozki w czasie kwitnienia mogą uszkodzić kwiaty i ograniczyć plon, nawet jeśli wcześniejsza wiosna zapowiadała szybki początek sezonu.
Znaczenie ma również stanowisko. Plantacja na lekkiej, dobrze nagrzewającej się glebie może rozpocząć owocowanie wcześniej niż miejsce ciężkie, wilgotne i słabiej nasłonecznione. Osłony, agrowłóknina oraz tunele przyspieszają wegetację, ale wymagają sprawnego wietrzenia, ponieważ zbyt wysoka wilgotność sprzyja szarej pleśni.
Nie bez znaczenia pozostaje odmiana. Odmiany wczesne dojrzewają szybciej, lecz ich główny zbiór trwa krócej. Późniejsze dają owoce po kulminacji sezonu, a odmiany powtarzające owocowanie pozwalają rozłożyć zbiór na dłuższy okres. Właśnie dlatego dwie plantacje położone niedaleko siebie mogą mieć różne terminy pierwszych dojrzałych owoców.
Jak długo trwa sezon i kiedy przypada jego szczyt
Typowy sezon truskawek gruntowych trwa w Polsce około 5-7 tygodni, choć dokładny czas zależy od odmian i przebiegu pogody. Największa dostępność owoców przypada zwykle na czerwiec. Wtedy dojrzewają kolejne kwatery, a na rynku pojawia się najwięcej krajowego towaru.
| Rodzaj uprawy | Początek zbiorów | Charakter sezonu |
|---|---|---|
| Ogrzewana szklarnia | Marzec lub kwiecień | Najwcześniejsze partie, zwykle ograniczona dostępność |
| Nieogrzewany tunel | Kwiecień lub maj | Wcześniej niż w gruncie, zależnie od nasłonecznienia |
| Uprawa gruntowa odmian wczesnych | Koniec maja lub początek czerwca | Krótki, intensywny zbiór |
| Uprawa gruntowa odmian późniejszych | Czerwiec | Owoce pojawiają się po głównym wysypie |
| Odmiany powtarzające owocowanie | Czerwiec lub później | Zbiór może trwać do jesieni |
Po początku lipca klasyczny sezon polowy zwykle wyraźnie słabnie. Później można jeszcze kupić truskawki z odmian późnych, upraw pod osłonami albo odmian powtarzających owocowanie, ale nie należy utożsamiać ich z tym samym szczytem podaży co w czerwcu.
Z mojego punktu widzenia właśnie czerwiec jest najlepszym momentem na większe zakupy i przetwory. Wtedy łatwiej znaleźć owoce z lokalnych plantacji, a wybór między truskawkami deserowymi, mniejszymi owocami na dżem i surowcem do mrożenia jest największy.
Czym różnią się truskawki z tunelu od tych z gruntu
Truskawki tunelowe mają przewagę terminową, ponieważ rolnik może częściowo ograniczyć wpływ chłodu i opadów. Owoce dojrzewają wcześniej, a plon jest lepiej chroniony przed deszczem. Z drugiej strony uprawa pod osłonami oznacza wyższe koszty konstrukcji, ogrzewania, pracy i kontroli wilgotności.
Truskawki gruntowe dojrzewają później, lecz w szczycie sezonu często mają bardziej intensywny aromat, zwłaszcza gdy dojrzewały przy dużej ilości słońca. Są też mocniej uzależnione od pogody. Kilka deszczowych dni może pogorszyć ich trwałość i zwiększyć ryzyko pękania oraz rozwoju pleśni.
- Tunel sprawdza się, gdy liczy się wcześniejszy zbiór i ochrona przed opadami.
- Grunt pozostaje podstawą dużej części krajowej produkcji i daje największą dostępność w czerwcu.
- Odmiany powtarzające wydłużają sprzedaż, ale kolejne zbiory nie zawsze mają taką samą wielkość jak główny plon.
W komunikatach handlowych IJHARS zwraca uwagę, że na początku sezonu obok owoców importowanych pojawiają się polskie truskawki z tuneli, podczas gdy konsumenci czekają jeszcze na krajowe owoce gruntowe. To dobre przypomnienie, aby przy zakupie sprawdzać kraj pochodzenia, a nie kierować się wyłącznie samą nazwą produktu.
Jak wybrać świeże truskawki w sezonie
Najlepsze owoce powinny być jędrne, suche i równomiernie wybarwione. Nie zawsze muszą mieć identyczny rozmiar, ponieważ wielkość zależy od odmiany. Dla mnie ważniejszy od idealnego wyglądu jest świeży, intensywny zapach oraz brak miękkich, ciemniejących miejsc przy szypułce.
Na targu lub przy gospodarstwie warto zapytać, kiedy odbył się zbiór. Truskawki są delikatne i szybko tracą jakość, dlatego owoce zebrane tego samego dnia zwykle będą lepszym wyborem niż bardzo efektowne opakowanie, które długo stało w cieple.
- wybieraj owoce bez wycieku soku i śladów pleśni,
- sprawdzaj, czy szypułki są zielone i nieprzesuszone,
- unikaj pojemników z wilgocią na dnie,
- kupuj tyle, ile możesz zjeść lub przetworzyć w ciągu 1-2 dni,
- myj truskawki dopiero bezpośrednio przed jedzeniem.
Sam kolor nie daje pełnej odpowiedzi. Ciemnoczerwona truskawka może być przejrzała, a jaśniejszy owoc właściwej odmiany może mieć bardzo dobry smak. Liczy się połączenie zapachu, jędrności, suchej powierzchni i informacji o pochodzeniu.
Jak dobrze wykorzystać krótki szczyt sezonu
Jeżeli planujesz zakup większej ilości, najlepiej obserwować rynek od końca maja i reagować wtedy, gdy pojawiają się regularne dostawy z plantacji gruntowych. Najlepszy moment na przetwory często przypada kilka dni po rozpoczęciu masowego zbioru, gdy wybór jest szeroki, a owoce przeznaczone na dżem lub mrożenie są łatwiejsze do kupienia.
Do jedzenia na świeżo wybieram owoce jędrne i mniejsze partie, a do koktajli, kompotów czy mrożenia można wykorzystać truskawki mniej idealne wizualnie, ale zdrowe i dojrzałe. Nie opłaca się przechowywać ich długo w temperaturze pokojowej, ponieważ ciepło szybko odbiera im jędrność.
Najkrócej można ująć to tak: pierwsze polskie truskawki bywają dostępne w kwietniu, lecz prawdziwy sezon gruntowy zwykle rozpoczyna się pod koniec maja lub na początku czerwca. Jeśli zależy mi na smaku, lokalnym pochodzeniu i największym wyborze, celuję w czerwiec, a termin zakupów dopasowuję do pogody oraz informacji od konkretnego gospodarstwa.
